Verzwaard risico

Een onderneming bevindt zich in een situatie van verzwaard risico wanneer het ongevalsrisico gedurende een observatieperiode van drie opeenvolgende jaren uitzonderlijk hoog blijft in vergelijking met haar activiteitensector en met de privésector in het algemeen.

Dat is het geval wanneer aan alle volgende voorwaarden is voldaan:

• de jaarlijkse risico-index van de onderneming is minstens twee keer zo hoog als die van haar activiteitensector;

• de jaarlijkse risico-index van de onderneming is minstens vijf keer zo hoog als de gemiddelde risico-index van de volledige privésector;

• er vonden minstens twee dodelijke arbeidsongevallen of arbeidsongevallen met minstens vier dagen tijdelijke arbeidsongeschiktheid plaats.

Deze voorwaarden moeten gelden in het meest recente jaar van de observatieperiode en in minstens één van de twee voorafgaande jaren.

Bovendien moeten er over de volledige observatieperiode van drie jaar minstens zes dodelijke arbeidsongevallen of arbeidsongevallen met ten minste vier dagen tijdelijke arbeidsongeschiktheid hebben plaatsgevonden.

Een voorbeeld:

In dat geval wordt de onderneming geselecteerd volgens de wettelijke bepalingen van de arbeidsongevallenwet en volgt een verplichte preventieve opvolging.

Bij de beoordeling worden uitsluitend arbeidsongevallen in aanmerking genomen:

• die plaatsvonden op de arbeidsplaats (niet op weg van en naar het werk);

• met minstens vier dagen tijdelijke arbeidsongeschiktheid (dag van het ongeval niet meegerekend) of dodelijke ongevallen.

 

Observatieperiode en jaarlijkse selectie

De selectie van ondernemingen met een verzwaard risico gebeurt jaarlijks op basis van een driejarige observatieperiode.

Voorbeeld:

• de selectie van 2026 is gebaseerd op de observatieperiode 2023–2025;

• ondernemingen worden hierover eind november geïnformeerd.

Van alle ondernemingen die de wettelijke drempels bereiken, worden jaarlijks maximaal 200 ondernemingen geselecteerd waarvan de risico-index in het laatste jaar van de observatieperiode het sterkst afwijkt van het sectorgemiddelde. Dit aantal kan worden verhoogd met ondernemingen die het jaar voordien werden geselecteerd maar uiteindelijk van de lijst werden geschrapt. 

 

Wie bepaalt en wie wordt geïnformeerd?

Fedris berekent jaarlijks de risico-index van de privésector, van de activiteitensectoren en van de individuele ondernemingen. Op basis daarvan stelt Fedris de lijst op van ondernemingen die als verzwaard risico worden beschouwd.

Voor deze berekeningen baseert Fedris zich op ongevallengegevens die door verzekeringsondernemingen worden aangeleverd en op tewerkstellingsgegevens (uitgedrukt in voltijdse equivalenten) afkomstig van de RSZ.

Fedris bezorgt de lijst van ondernemingen met een verzwaard risico aan:

• de betrokken verzekeringsondernemingen;

• de controlediensten van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg;

• de bevoegde sectorale preventie-instituten (Constructiv, Woodwize en PreventAgri).

Ondernemingen worden geïdentificeerd op basis van hun ondernemingsnummer. Ondernemingen met meerdere vestigingen worden daarbij als één geheel beschouwd.

 

Gevolgen van een selectie als verzwaard risico

Wanneer een onderneming als verzwaard risico wordt geselecteerd, heeft dat concrete en verplichte gevolgen. De selectie leidt tot :

• een preventieve opvolging,
• de betaling van een forfaitaire bijdrage
• de opmaak en uitvoering van een actieplan om arbeidsongevallen te voorkomen.

Daarnaast zijn er gevolgen voor de verzekeringsovereenkomst en bestaat de mogelijkheid om bezwaar in te dienen tegen de selectie.

Hieronder geven we meer uitleg over deze gevolgen: 

1. Kennisgeving en start van de opvolging

Wanneer een onderneming als verzwaard risico wordt geselecteerd, worden de betrokken verzekeringsondernemingen door Fedris vóór 30 november geïnformeerd. Elke verzekeringsonderneming brengt haar klanten vervolgens binnen 30 dagen op de hoogte van hun situatie van verzwaard risico.

Na deze kennisgeving start een verplichte preventieve opvolging. Die opvolging gebeurt in principe door de preventiedienst van de verzekeringsonderneming, maar er zijn een paar uitzonderingen:

• Ondernemingen die onder de paritaire comités 124 (bouw) en 126 (houtindustrie) vallen, worden opgevolgd door respectievelijk Constructiv en Woodwize.

• Ondernemingen die onder de paritaire comités 132, 144, 145 en 145.04 vallen, worden opgevolgd door PreventAgri.

2. Forfaitaire bijdrage

Ondernemingen die als verzwaard risico worden beschouwd, moeten een forfaitaire bijdrage betalen. Deze bijdrage is afhankelijk van het aantal werknemers, uitgedrukt in voltijdse equivalenten (VTE), en is geïndexeerd.

Voor het jaar 2025 bedragen de forfaitaire bijdragen:

• € 4.200,74 voor ondernemingen met minder dan 50 VTE;

• € 2.800,49 per bijkomende schijf van 50 VTE;

• met een maximum van € 21.003,69.

De bijdrage moet worden betaald vóór 1 februari van het jaar dat volgt op de selectie als verzwaard risico.

Bij laattijdige betaling wordt automatisch een toeslag van 10 % aangerekend, vermeerderd met verwijlinteresten.

Wanneer de preventieve opvolging gebeurt door een sectorale preventie-instelling, int Fedris de forfaitaire bijdrage en stort die door aan het betrokken preventie-instituut.

3. Preventieplan en opvolging

Na de selectie als verzwaard risico analyseert de preventiedienst of het betrokken preventie-instituut de arbeidsongevallen die zich in de onderneming hebben voorgedaan tijdens de laatste drie jaar.

Op basis van deze analyse wordt een preventieplan opgesteld. De onderneming stelt vervolgens een driejarig actieplan op met concrete maatregelen om arbeidsongevallen te voorkomen.

Dit actieplan:

• wordt besproken met het comité voor preventie en bescherming op het werk, of, bij ontstentenis, met de vakbondsafvaardiging of de werknemers;

• wordt driemaandelijks opgevolgd;

• leidt jaarlijks tot een opvolgingsverslag dat aan Fedris wordt bezorgd.

De informatie over de opvolging wordt ook gedeeld met de controlediensten van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO).

4. Duur van de verzekeringsovereenkomst

De arbeidsongevallenverzekering van een onderneming die als verzwaard risico wordt beschouwd, wordt automatisch verlengd tot drie jaar, te rekenen vanaf 1 januari volgend op de kennisgeving van de situatie van verzwaard risico.

Deze automatische verlenging is niet van toepassing wanneer de preventieve opvolging gebeurt door een sectorale preventie-instelling in plaats van door de verzekeringsonderneming.

5. Wat als het verzwaard risico blijft bestaan?

Wanneer een onderneming gedurende de twee daaropvolgende jaren blijft voldoen aan de criteria voor verzwaard risico, maar:

• de forfaitaire bijdrage heeft betaald, én

• een actieplan heeft opgesteld en uitgevoerd,

wordt zij niet opnieuw geselecteerd als verzwaard risico voor de daaropvolgende twee selecties.

Wanneer de onderneming de forfaitaire bijdrage niet heeft betaald en/of geen actieplan heeft opgesteld, wordt zij opnieuw opgenomen op de lijst van ondernemingen met een verzwaard risico.

 

Bezwaar tegen selectie als verzwaard risico

Een onderneming die als verzwaard risico wordt beschouwd kan een bezwaar hiertegen indienen en dat kan aanvaard worden mits één van onderstaande voorwaarden is voldaan. Het bezwaar moet per aangetekende brief worden verstuurd aan het Beheerscomité voor de arbeidsongevallen van Fedris, uiterlijk op 31 januari van het jaar dat volgt op de selectie als verzwaard risico.

1. Atypische activiteit binnen de sector

De onderneming oefent een atypische activiteit uit in vergelijking met andere ondernemingen binnen haar sector, en het is die atypische activiteit die heeft geleid tot de arbeidsongevallen die aan de basis liggen van het verzwaard risico.

Het gaat niet om een onderneming die in een foutieve activiteitensector werd geklasseerd. In dat geval moet de onderneming een gemotiveerde aanvraag tot wijziging van de NACE-code indienen bij de RSZ, door een e-mail te sturen naar stat.cod@onssrszlss.fgov.be.

2. Het risico is uit de onderneming verdwenen

Het risico dat aan de basis ligt van de selectie als verzwaard risico is uit de onderneming verdwenen.
De werkgever heeft bijvoorbeeld de afdeling afgeschaft waarin de arbeidsongevallen hebben plaatsgevonden die aan de basis lagen van het verzwaard risico.

Als het risico uit de onderneming verdwenen is, moet de preventiedienst van de verzekeringsonderneming niet langer tussenkomen.

Opgelet: het feit dat de slachtoffers van de arbeidsongevallen niet langer in de onderneming werken, wordt niet beschouwd als het verdwijnen van het risico.

3. Voldoende preventiemaatregelen genomen

De onderneming heeft voldoende maatregelen genomen om arbeidsongevallen te voorkomen. Dit bezwaar is alleen ontvankelijk als de onderneming het bewijs levert:

a) van concrete maatregelen inzake ongevallenpreventie die in de afgelopen drie jaar werden genomen;
b) dat in de afgelopen drie jaar risicoanalyses en specifieke ongevallenanalyses werden uitgevoerd en dat op basis daarvan preventiemaatregelen zijn genomen;
c) dat over de maatregelen vermeld onder a) en b) overleg heeft plaatsgevonden met het comité voor preventie en bescherming op het werk, of, bij ontstentenis, met de vakbondsafvaardiging indien aanwezig in de onderneming;
d) dat, indien bij de ongevallenanalyses tekorten in de opleiding werden vastgesteld, opleidingen werden georganiseerd, met vermelding van:

• de nominatieve lijst van de deelnemers,

• de lesgevers,

• en de gedane investeringen inzake opleidingen;

e) dat eventuele andere investeringen inzake preventie werden gedaan.

Een eenvoudige verklaring is niet voldoende. Het is noodzakelijk bewijsstukken te leveren.
Er dient aan alle voorwaarden van punt a) tot en met c) te worden voldaan.

Dit type bezwaar zal aanleiding geven tot een controle door de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, om na te gaan of alle mogelijke preventiemaatregelen zijn genomen.

4. Oorzaak volledig buiten de onderneming

De situatie van verzwaard risico is het gevolg van één of meer arbeidsongevallen waarop het preventiebeleid van de onderneming geen enkele invloed kan hebben, omdat de oorzaak ervan volledig buiten de onderneming ligt en de onderneming over geen enkel middel beschikt om het ongeval te voorkomen.

Dit bezwaar is alleen ontvankelijk wanneer, na herberekening van de risico-index zonder rekening te houden met de arbeidsongevallen waarvoor het bezwaar wordt ingediend, de onderneming niet langer voldoet aan de criteria voor selectie als verzwaard risico.

Ook hier volstaat een eenvoudige verklaring niet en moeten bewijsstukken worden geleverd.

 

Gevolgen voor de forfaitaire bijdrage bij het indienen van een bezwaar

Het indienen van een bezwaar schorst de verplichting om de forfaitaire bijdrage aan de verzekeringsonderneming te betalen, tot het moment waarop het Beheerscomité de onderneming en haar verzekeringsonderneming informeert over zijn beslissing.

De beslissing wordt per aangetekende brief meegedeeld binnen drie maanden na het indienen van het bezwaar.

Opgelet: indien het bezwaar wordt verworpen, moet de forfaitaire bijdrage alsnog worden betaald en wordt automatisch een opslag van 10 % en verwijlinteresten toegepast, aangezien de beslissing van het Beheerscomité noodzakelijkerwijs wordt genomen na 1 februari, de wettelijk voorziene betalingsdatum.

Hoewel een onderneming die bezwaar indient dus niet verplicht is om de bijdrage te betalen vóór de beslissing van Fedris, wordt het sterk aangeraden om toch te betalen vóór het einde van de betalingstermijn. Zo vermijdt de onderneming een opslag van 10 % en verwijlinteresten in geval van een negatieve beslissing.

Bij een positieve beslissing wordt de betaalde bijdrage uiteraard terugbetaald aan de onderneming.