Wie is verzekerd tegen arbeidsongevallen?

In België is een verzekering tegen arbeidsongevallen verplicht.
Wie instaat voor die verzekering en welk stelsel van toepassing is, hangt af van de sector en het statuut van de betrokkene.

1. Privésector

In de privésector is de werkgever verplicht om werknemers die loon ontvangen vanaf de eerste werkdag te verzekeren tegen arbeidsongevallen bij een erkende verzekeringsonderneming.  Dit is geregeld via de wet van 10 april 1971.

Deze verzekeringsplicht geldt:

• voor voltijdse en deeltijdse werknemers;

• voor vaste, tijdelijke en occasionele tewerkstelling;

• voor huispersoneel (zoals schoonmakers, tuinmannen of kinderoppassen), zodra er sprake is van loon.

De verzekering dekt arbeidsongevallen die gebeuren tijdens en door het werk, evenals arbeidsongevallen op de weg van en naar het werk.

Wanneer een werkgever zijn verzekeringsplicht niet (tijdig) naleeft, treedt Fedris op als automatische verzekeraar.
Fedris zorgt er dan voor dat het slachtoffer beschermd is en verhaalt de kosten nadien op de werkgever.

Opgelet :  Bij een onbetaalde stage ligt de verzekeringsplicht niet bij de stageplaats, maar bij de onderwijsinstelling die de stage organiseert.

Wie meer informatie zoekt over de aangifte van een arbeidsongeval bij een verzekeringsonderneming, neemt bij voorkeur contact op met de betrokken verzekeraar.  Wanneer al een brief van de verzekeraar werd ontvangen, kunnen de contactgegevens op die brief worden gebruikt. Is nog niet duidelijk welke verzekeringsonderneming bevoegd is, dan is er een overzicht van alle erkende arbeidsongevallenverzekeraars beschikbaar.

2. Publieke sector

In de publieke sector valt de bescherming tegen arbeidsongevallen onder de wet van 3 juli 1967 betreffende de preventie of de schadevergoeding voor arbeidsongevallen, voor ongevallen op de weg naar en van het werk en voor beroepsziekten in de overheidssector.

Deze wet is een kaderwet. Dat betekent dat zij slechts van toepassing is wanneer haar toepassing expliciet werd vastgelegd in een koninklijk besluit. Afhankelijk van het type werkgever en de betrokken personeelscategorie geldt één van een aantal centrale koninklijke besluiten die het toepassingsgebied bepalen.

Binnen dit stelsel treedt de werkgever in principe op als eigen verzekeraar voor arbeidsongevallen. Dat betekent dat de werkgever:

• beslist of een ongeval als arbeidsongeval wordt erkend;

• verantwoordelijk blijft voor de volledige regeling van het dossier.

Ook in de publieke sector geldt dat bij een onbetaalde stage de verzekeringsplicht niet bij de stageplaats ligt, maar bij de onderwijsinstelling die de stage organiseert.

Belangrijkste koninklijke besluiten 

De toepassing van de wet van 3 juli 1967 wordt voor de afbakening van het toepassingsgebied in hoofdzaak geregeld via onder meer de volgende koninklijke besluiten:

• Koninklijk Besluit van 24 januari 1969 (federale overheidsdiensten)

• Koninklijk Besluit van 12 juni 1970 (instellingen van openbaar nut, publiekrechtelijke rechtspersonen en autonome overheidsbedrijven)

• Koninklijk Besluit van 13 juli 1970 (lokale sector, zoals provincies, gemeenten, OCMW’s, intercommunales en verwante structuren)

• Koninklijk Besluit van 30 maart 2001 (RPPol) (politiepersoneel)

Welk koninklijk besluit van toepassing is, hangt af van het type werkgever en de betrokken personeelscategorie.
Om daarbij te helpen, bestaat er een oriënterend overzichtsdocument dat in detail toelicht wanneer welk koninklijk besluit van toepassing is.

Naast deze besluiten bestaan er trouwens ook nog talrijke andere koninklijke besluiten die de uitvoering van het stelsel verder regelen, onder meer op het vlak van procedures, vergoedingen en medische beoordeling.

Een voorbeeld:  de federale overheidsdiensten

Voor personeelsleden van de federale overheid (zoals federale overheidsdiensten, programmatorische overheidsdiensten en andere federale diensten) wordt de toepassing van de wet van 3 juli 1967 in hoofdzaak geregeld binnen het kader van Koninklijk Besluit van 24 januari 1969.

Binnen dit kader:

• treedt de federale werkgever op als eigen verzekeraar voor arbeidsongevallen;

• is Medex aangeduid als bevoegde medische dienst;

• bestaat er geen mogelijkheid tot herverzekering bij een private verzekeringsonderneming.

De federale overheid draagt in dit stelsel het financiële risico zelf.
Daarnaast blijven ook andere uitvoeringsbepalingen en koninklijke besluiten van toepassing, afhankelijk van de concrete situatie.

Niet-federale publieke werkgevers en herverzekering

Voor niet-federale publieke werkgevers bestaat de mogelijkheid om zich, binnen de grenzen van de geldende regelgeving, voor de financiële risico’s van arbeidsongevallen geheel of gedeeltelijk te herverzekeren bij een erkende verzekeringsonderneming.

De mogelijkheid tot herverzekering heeft uitsluitend betrekking op het financiële risico.
De werkgever blijft steeds verantwoordelijk voor de erkenning van het arbeidsongeval en voor de behandeling van het dossier tegenover het slachtoffer.

De werkgever duidt zelf de bevoegde medische dienst aan. Dat kan Medex zijn of een andere erkende medische dienst, afhankelijk van het toepasselijke kader.
De concrete toepassingsmodaliteiten worden verder bepaald door de relevante koninklijke besluiten en andere uitvoeringsbepalingen.

3. Politiediensten, militairen en personeel van de NMBS

Deze personeelscategorieën zijn verzekerd tegen arbeidsongevallen, maar vallen onder een specifiek stelsel dat afwijkt van de algemene regeling.

De verzekering en de afhandeling van arbeidsongevallen verlopen via de eigen werkgever (politie, Defensie of NMBS).

4. Zelfstandigen

Zelfstandigen vallen niet onder de verplichte verzekering tegen arbeidsongevallen en zijn dus niet automatisch verzekerd wanneer zij tijdens hun beroepsactiviteit een ongeval hebben.

Omdat de wettelijke ziekte- en invaliditeitsverzekering voor zelfstandigen slechts beperkte bescherming biedt, sluiten veel zelfstandigen bijkomende verzekeringen af om zich te beschermen tegen de financiële gevolgen van een ongeval.

In de praktijk gebeurt dit vaak via:

• een verzekering gewaarborgd inkomen, die een inkomen uitkeert bij arbeidsongeschiktheid door ongeval of ziekte;

• een ongevallenverzekering, die een forfaitaire vergoeding voorziet bij lichamelijk letsel of overlijden.

Deze verzekeringen worden vaak gecombineerd en afgestemd op het risico en de beroepsactiviteit.